Podział majątku

Podział majątku wspólnego małżonków można dokonać w dowolnym czasie po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej. Wspólność majątkowa ustaje z chwilą uprawomocnienia się wyroku rozwodowego (art. 47 k.r.o.), jednak nie ma bezwzględnego terminu przedawnienia dla wystąpienia z wnioskiem o sądowy podział majątku. Oznacza to, że można ubiegać się o podział nawet wiele lat po rozwodzie. Jednak im większy upływ czasu, tym więcej komplikacji może się pojawić, ponieważ przez lata mogą zmienić się wartości majątkowe, pojawiają się trudności z udowodnieniem stanu majątku, a także mogą zmienić się inne okoliczności. Z tego powodu zaleca się dokonanie podziału majątku jak najszybciej po rozwodzie, najlepiej jednocześnie z postępowaniem rozwodowym lub krótko po jego zakończeniu. Podział majątku można także przeprowadzić jeszcze przed rozwodem, jeśli małżonkowie zawarli umowę o ustaniu wspólności majątkowej (intercyzę) lub jeśli wspólność majątkowa ustała z innego powodu (np. orzeczenia sądu o ustaniu wspólności).

Zgodnie z art. 31 § 1 k.r.o., z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności majątkowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (dorobek). Do majątku wspólnego należą: nieruchomości nabyte w czasie małżeństwa (domy, mieszkania, działki budowlane), pojazdy mechaniczne (samochody, motocykle), środki pieniężne na rachunkach bankowych i w gotówce, akcje, udziały w spółkach, obligacje i inne papiery wartościowe, przedmioty ruchome (meble, sprzęt RTV/AGD, biżuteria, dzieła sztuki), prawa majątkowe (np. prawa autorskie, licencje), dochody z pracy, działalności gospodarczej, najmu, inwestycji. Do majątku wspólnego należą także długi zaciągnięte przez małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej na cele związane z zaspokajaniem potrzeb rodziny. Nie wchodzą natomiast do majątku wspólnego: składniki majątku nabyte przed ślubem, majątek odziedziczony lub otrzymany w darowiźnie od osób trzecich, przedmioty służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków (np. odzież, narzędzia pracy), prawa niezbywalne (np. prawa osobiste).

Tak, w szczególnych okolicznościach sąd może orzec nierówny podział majątku wspólnego, odchodząc od zasady równych udziałów (po połowie dla każdego małżonka). Zgodnie z art. 43 § 2 k.r.o., w wypadkach wyjątkowych, jeżeli tego wymaga dobro wspólnych małoletnich dzieci lub jeżeli jeden z małżonków rażąco zaniedbywał swoje obowiązki rodzinne lub rażąco nie przyczyniał się do pomnażania majątku stosownie do swoich możliwości, sąd może na żądanie drugiego małżonka orzec, że jego udział w majątku wspólnym powinien być odpowiednio większy. Przesłanki nierównego podziału mogą obejmować: rażące zaniedbywanie obowiązków rodzinnych przez jednego z małżonków (np. trwonienie majątku, alkoholizm, hazard, przemoc domowa), brak przyczyniania się do pomnażania majątku (np. uporczywe niepodjęcie pracy mimo możliwości, działania szkodzące majatkowi wspólnemu), dobro wspólnych małoletnich dzieci (np. przyznanie większego udziału rodzicowi sprawującemu opiekę nad dziećmi, aby zapewnić im stabilne warunki życia). Reforma z 2025 roku kładzie większy nacisk na uwzględnianie niemajątkowego wkładu małżonków w funkcjonowanie rodziny, w szczególności wychowania dzieci, prowadzenia domu i rezygnacji z pracy zarobkowej na rzecz opieki nad rodziną.

Intercyza (umowa majątkowa małżeńska) to umowa zawierana przez małżonków w formie aktu notarialnego, która modyfikuje lub wyłącza ustawową wspólność majątkową małżeńską. Intercyza może być zawarta przed ślubem lub w trakcie trwania małżeństwa. Najczęstsze rodzaje intercyz to: rozdzielność majątkowa (całkowite wyłączenie wspólności majątkowej - każdy małżonek zarządza swoim majątkiem niezależnie), umowa o rozszerzeniu wspólności majątkowej (objęcie wspólnością także składników majątku nabytych przed ślubem), umowa o ograniczeniu wspólności majątkowej (wyłączenie określonych składników majątku ze wspólności, np. nieruchomości, udziałów w spółkach). Intercyza jest zalecana w następujących sytuacjach: jedna ze stron posiada znaczny majątek przed ślubem i chce go zabezpieczyć, jedna ze stron prowadzi działalność gospodarczą i chce uniknąć ryzyka odpowiedzialności małżonka za długi firmowe, istnieje duża różnica majątkowa między partnerami, jedna ze stron ma zobowiązania alimentacyjne wobec dzieci z poprzedniego związku. Intercyza pozwala małżonkom na elastyczne dostosowanie zasad majątkowych do ich indywidualnych potrzeb i uniknięcie sporów w przyszłości. Koszty intercyzy obejmują wynagrodzenie notariusza (zazwyczaj od 500 do 2 000 zł, zależnie od złożoności umowy).

Czas trwania postępowania o podział majątku zależy od sposobu podziału i stopnia skomplikowania sprawy. Polubowny podział majątku poprzez umowę notarialną jest najszybszy i może zostać dokonany w ciągu kilku tygodni od momentu osiągnięcia porozumienia przez małżonków. Wymaga jedynie przygotowania umowy, wyceny majątku (jeśli konieczne) oraz wizyty u notariusza. Sądowy podział majątku jest znacznie dłuższy. Od 2025 roku obowiązkowa jest mediacja, która może trwać od 1 do 3 miesięcy. Jeśli mediacja nie przyniesie rezultatu, postępowanie sądowe może trwać od 6 miesięcy do 2-3 lat, w zależności od: złożoności sprawy (liczby składników majątku, konieczności wyceny przez biegłych), stopnia konfliktu między stronami (czy są spory co do składu majątku, wartości składników, zasad podziału), obciążenia sądu innymi sprawami, konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego (opinie biegłych, przesłuchania świadków). Sprawy o podział majątku, w których strony są zgodne co do sposobu podziału, mogą zostać rozstrzygnięte w ciągu 6-12 miesięcy. Sprawy sporne, wymagające opinii biegłych i licznych rozpraw, mogą trwać nawet 2-3 lata lub dłużej.

Tak, podział majątku można przeprowadzić jeszcze przed rozwodem, ale wymaga to ustania wspólności majątkowej małżeńskiej. Wspólność majątkowa może ustać przed rozwodem w następujących przypadkach: zawarcie umowy o ustanie wspólności majątkowej (intercyzy) przez małżonków w formie aktu notarialnego - jest to najczęstszy i najprostszy sposób, orzeczenie sądu o ustaniu wspólności majątkowej na żądanie jednego z małżonków lub wierzyciela (art. 52 k.r.o.) - sąd może orzec ustanie wspólności, jeżeli jeden z małżonków przez swoje postępowanie naraża majątek wspólny na uszczuplenie lub jeżeli zarząd majątkiem wspólnym wymaga zgody obojga małżonków, a jeden z nich nie jest w stanie wyrazić zgody lub odmawia jej bez uzasadnionej przyczyny, orzeczenie sądu o separacji - z chwilą orzeczenia separacji wspólność majątkowa ustaje z mocy prawa. Po ustaniu wspólności majątkowej małżonkowie mogą przeprowadzić podział majątku dobrowolnie (umowa notarialna) lub w drodze postępowania sądowego. Podział majątku przed rozwodem może być korzystny, jeśli małżonkowie chcą uniknąć dalszego komplikowania sytuacji majątkowej lub jeśli istnieje ryzyko uszczuplenia majątku wspólnego przez jednego z małżonków.

Długi zaciągnięte przez małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej na cele związane z zaspokajaniem potrzeb rodziny stanowią składnik majątku wspólnego i podlegają rozliczeniu przy podziale majątku. Zgodnie z art. 45 k.r.o., z majątku wspólnego są zaspokajane m.in. ciężary i koszty związane z majątkiem wspólnym oraz koszty utrzymania rodziny i wychowania dzieci. Przy podziale majątku sąd uwzględnia długi wspólne i może: zobowiązać jednego z małżonków do spłaty długu wspólnego w całości, w zamian za przyznanie mu większej wartości składników majątku, podzielić obowiązek spłaty długu między obojgiem małżonków proporcjonalnie do przyznanych udziałów w majątku, nakazać sprzedaż składników majątku i spłatę długów z uzyskanych środków. Ważne jest, że podział długów między małżonków nie zwalnia ich z odpowiedzialności wobec wierzycieli zewnętrznych. Wierzyciel może dochodzić całości długu od każdego z małżonków solidarnie, a dopiero wewnętrznie między małżonkami obowiązuje podział ustalony przez sąd lub umowę. Jeśli jeden z małżonków spłaci więcej niż wynika to z podziału, może domagać się zwrotu od drugiego małżonka w drodze regresu.

Nie, nieruchomość nabyta przed ślubem stanowi majątek odrębny małżonka, który ją nabył, i nie wchodzi do majątku wspólnego. Zgodnie z art. 33 pkt 1 k.r.o., do majątku odrębnego każdego z małżonków należą: przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej, przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił, prawa majątkowe wynikające z praw osobistych (np. prawa autorskie), przedmioty służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków. Jednakże, jeśli wartość nieruchomości nabytej przed ślubem wzrosła w wyniku wspólnych nakładów małżonków (np. remont, przebudowa, spłata kredytu zaciągniętego przed ślubem), małżonek drugi może domagać się zwrotu nakładów w postępowaniu o podział majątku. Zgodnie z art. 45 § 1 k.r.o., małżonek, którego majątek odrębny uległ zwiększeniu wskutek nakładów z majątku wspólnego, jest obowiązany do wyrównania jego wartości przy podziale majątku wspólnego. Podobnie, jeśli majątek wspólny uległ zwiększeniu wskutek nakładów z majątku odrębnego jednego z małżonków, małżonek ten ma prawo do wynagrodzenia. Reforma z 2025 roku zwraca większą uwagę na niemajątkowy wkład małżonków, co może wpływać na rozliczenie nakładów.

Tak, intercyza małżeńska może być zmieniona lub uchylona w dowolnym czasie w trakcie trwania małżeństwa, za zgodą obojga małżonków. Zmiana intercyzy wymaga zachowania tej samej formy, w jakiej została zawarta pierwotna umowa, czyli formy aktu notarialnego (art. 47 § 1 k.r.o.). Małżonkowie mogą: zmienić treść istniejącej intercyzy (np. rozszerzyć lub ograniczyć zakres rozdzielności majątkowej, zmienić zasady zarządu majątkiem), całkowicie uchylić intercyzę i powrócić do wspólności ustawowej, wprowadzić nową intercyzę w miejsce poprzedniej. Zmiana intercyzy jest szczególnie przydatna w sytuacjach, gdy zmieniły się okoliczności życiowe małżonków, np.: jeden z małżonków zakończył działalność gospodarczą i nie ma już potrzeby ochrony przed odpowiedzialnością za długi firmowe, małżonkowie nabyli wspólnie nieruchomość i chcą objąć ją wspólnością majątkową, mimo wcześniejszej rozdzielności, pojawiły się dzieci i małżonkowie chcą dostosować zasady majątkowe do nowej sytuacji rodzinnej. Zmiana intercyzy wymaga wizyty u notariusza i poniesienia kosztów wynagrodzenia notarialnego (zazwyczaj od 500 do 2 000 zł). Warto skonsultować się z adwokatem przed dokonaniem zmiany intercyzy, aby upewnić się, że nowe postanowienia odpowiadają interesom obojga małżonków.

Koszty podziału majątku przed sądami rejonowymi w Oleśnie, Kluczborku lub Lublińcu są jednakowe w całej Polsce i zależą od sposobu podziału. Polubowny podział majątku poprzez umowę notarialną jest najtańszy. Wynagrodzenie notariusza zależy od wartości majątku i zazwyczaj wynosi od kilkuset do kilku tysięcy złotych. Na przykład, przy majątku o wartości 200 000 zł wynagrodzenie notariusza może wynieść około 1 500-2 500 zł. Dodatkowo, jeśli wymagana jest wycena nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego, koszt opinii wynosi od 500 do 2 000 zł. Sądowy podział majątku jest bardziej kosztowny. Opłata sądowa wynosi 300 zł przy zgodzie stron lub 1 000 zł w przypadku sporu. Koszty obsługi prawnej (wynagrodzenie adwokata) zazwyczaj wynoszą od 3 000 do 8 000 zł, zależnie od złożoności sprawy. Jeśli sąd zasięga opinii biegłego rzeczoznawcy, koszt opinii wynosi od 800 do 2 000 zł lub więcej. Od 2025 roku obowiązkowa jest mediacja, której koszty wynoszą 150-450 zł przy mediacji sądowej lub 150-2 000 zł przy mediacji prywatnej. Łącznie, koszty sądowego podziału majątku mogą wynieść od 5 000 do 15 000 zł lub więcej, w zależności od wartości majątku i długości postępowania. Oferuję konkurencyjne stawki i możliwość rozłożenia płatności na raty. Kontakt: 535 787 808.